Przegląd tego, co dotyczy hodowcy ptaków egzotycznych w Polsce: kiedy ptaka trzeba zarejestrować, jakie dokumenty do niego należą, jak się go znakuje obrączką i gdzie się chodzi po pieczątkę. Odnośniki prowadzą do obowiązującego brzmienia przepisów i do urzędów, które o wszystkim decydują.
Strona nie jest poradą prawną i nie zastępuje odpowiedzi urzędu. Decyduje zawsze właściwy starosta.
Zaktualizowano 25. 7. 2026.
Cztery najpospolitsze papugi pod CITES nie podpadają
Do załączników rozporządzenia unijnego należy cały rząd papug. Czterech gatunków nie ma w nich jednak wcale:
- nierozłączka różowolicza (Agapornis roseicollis)
- papużka falista (Melopsittacus undulatus)
- nimfa (Nymphicus hollandicus)
- aleksandretta obrożna (Psittacula krameri)
Kto trzyma tylko je, nie ma z CITES nic wspólnego. Przy wszystkim pozostałym, od papużki po arę, już Państwa to dotyczy.
Załączniki A, B, C i D
Rozporządzenie unijne dzieli gatunki na cztery załączniki. Załącznik A jest najostrzejszy, należą do niego na przykład żako, ara zielonoskrzydła, ara hiacyntowa czy kakadu molucka. Pozostałe papugi są zwykle w załączniku B.
Załączniki się zmieniają. Ostatnio 29 czerwca 2026 roku, kiedy weszło w życie rozporządzenie Komisji (UE) 2026/1383 ze zmianami przyjętymi na 20. konferencji stron w Samarkandzie. Żako zostało przeniesione do załącznika A w lutym 2017 roku, a wiele starszych artykułów prowadzi je do dziś gdzie indziej. Zanim zdadzą się Państwo na przyporządkowanie gatunku, proszę sprawdzić je w obowiązującym brzmieniu załączników.
Rejestracja u starosty
Kto trzyma żywe płazy, gady, ptaki lub ssaki należące do gatunków z załącznika A i B, zgłasza je do rejestru. Obowiązek wynika z art. 64 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody. Gatunki z załączników C i D rejestracji nie podlegają.
Rejestr prowadzi starosta właściwy ze względu na miejsce przetrzymywania zwierzęcia, a w mieście na prawach powiatu prezydent miasta. Do wniosku dołącza się dokument świadczący o legalnym pochodzeniu ptaka, na przykład zezwolenie importowe CITES, świadectwo unijne, zaświadczenie o urodzeniu w hodowli albo dokument nabycia sprzed objęcia gatunku ochroną.
Ustawa pracuje z terminem 14 dni - od wejścia w posiadanie ptaka lub sprowadzenia go do Polski, i tak samo dla zgłoszenia zmiany, czyli śmierci, straty, zbycia lub wywozu za granicę. Przy darowiźnie nowy właściciel jednocześnie zgłasza ptaka do rejestru.
Wpis do rejestru kosztuje 26 zł, dodatkowe zaświadczenie 17 zł, a zmiana danych i wykreślenie są bezpłatne. Dokładne warunki potwierdzi Państwu właściwy starosta.
Świadectwo na handel okazami z załącznika A
Ptaka z załącznika A nie wolno sprzedać ani oferować bez urzędowego dokumentu. Nazywa się on świadectwem i zwalnia z zakazu czynności handlowych na rynku całej Unii Europejskiej. Wydaje go na wniosek Minister Klimatu i Środowiska jako organ zarządzający CITES, na podstawie rozporządzenia Rady (WE) nr 338/97. Warunkiem wydania jest niepowtarzalne oznakowanie ptaka.
Proszę uważać na nazwę, bo w ogłoszeniach często się ją przekręca. Poprawne brzmienie jest jedno: świadectwo. Określenia takie jak „certyfikat CITES", „licencja CITES" czy „paszport CITES" w tym znaczeniu nic nie oznaczają.
Obrączki i mikroczipy
Ptaki odchowane w niewoli znakuje się niepowtarzalnie, zwykle obrączką zamkniętą (bezszwową). Z jej istoty wynika to, co najważniejsze: obrączkę zamkniętą można założyć tylko pisklęciu w pierwszych dniach życia, na wyrośniętą nogę już się jej nie nałoży. Dlatego w ogłoszeniach pisze się „z obrączką zamkniętą" i dlatego kupujący jej szuka. To nie formalność, to dowód pochodzenia ptaka.
Rozmiar obrączki dla poszczególnych gatunków znajdą Państwo w naszej tabeli Obrączki i rozmiary.
Mikroczip wchodzi w grę tam, gdzie obrączki założyć się nie dało, co hodowca dokłada zaświadczeniem lekarza weterynarii. Sposób znakowania okazów reguluje art. 66 rozporządzenia Komisji (WE) nr 865/2006.
Przepisy, które to wszystko regulują
Unijne
- Rozporządzenie Rady (WE) nr 338/97 - podstawowy przepis o handlu gatunkami zagrożonymi
- Rozporządzenie Komisji (UE) 2026/1383 - obowiązujące brzmienie załączników A do D, obowiązuje od 29. 6. 2026
- Rozporządzenie Komisji (WE) nr 865/2006 - przepisy wykonawcze, znakowanie okazów reguluje artykuł 66
Polskie
- Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - rejestracja u starosty, art. 64
Gdzie się zwrócić
- Starosta właściwy ze względu na miejsce przetrzymywania, w mieście na prawach powiatu prezydent miasta - rejestracja okazów
- Ministerstwo Klimatu i Środowiska jako organ zarządzający CITES - świadectwa na czynności handlowe, zezwolenia na przywóz i wywóz w handlu poza Unią Europejską, formularze wniosków
- Komisja do spraw CITES jako organ naukowy CITES - opiniowanie zezwoleń i świadectw (od 3 sierpnia 2025 roku w miejsce Państwowej Rady Ochrony Przyrody)
- Inspekcja Ochrony Środowiska (GIOŚ) - kontrola przestrzegania przepisów o handlu, a na granicy Krajowa Administracja Skarbowa
Szczegóły i formularze znajdą Państwo na stronach Ministerstwa Klimatu i Środowiska.